Bitcoin: Geschikt als de vervanger van geld en geschikt om in te beleggen?

Bitcoin en andere cryptocurrencies ontvangen een gigantische hoeveelheid media-aandacht, waardoor vele beleggers zich afvragen of deze nieuwe vormen van elektronisch geld een plaats in hun portefeuilles verdienen. In een eerder artikel hebben we onze mening al gegeven. Omdat de bitcoin veel beleggers toch tot de verbeelding blijft spreken, hebben we een extra artikel eraan gewijd.

Cryptocurrencies zoals de bitcoin zijn een fenomeen dat pas in de afgelopen tien jaar is opgekomen. In tegenstelling tot traditioneel geld zijn ze niet als biljetten of munten verkrijgbaar. De valuta wordt niet door een centrale bank uitgegeven en er is geen controle door toezichthouders of overheden. In plaats daarvan zijn cryptocurrencies een vorm van computercodering waarvan de tegoeden worden bewaard in een digitale portemonnee. Het aanbod van bitcoins zal in de toekomst oplopen tot 21 miljoen. Hiervan zijn er op dit moment meer dan 16 miljoen in omloop. Transacties worden bijgehouden in een openbare database. Deze database, een overzicht van alle transacties, is een gezamenlijk grootboek dat ‘Blockchain’ wordt genoemd.

Bitcoins kunnen op verschillende manieren verdiend worden. Door ze te kopen met traditionele fiatvaluta’s of door ze te ‘minen’. Daarbij ontvangt u nieuw aangemaakte bitcoins in ruil voor de inzet van high-end computer of mining-hardware. Recente transacties worden in nieuwe blokken van de blokketen samengevoegd door het oplossen van een zeer ingewikkelde rekensom. 

In de afgelopen tien jaar werden cryptocurrencies vooral gebruikt door enthousiaste computergebruikers en mensen die ervan overtuigd waren dat het tijdperk van fiatgeld op zijn eind loopt. Dat nichekarakter blijkt ook uit de marktwaarde. Als we bijvoorbeeld uitgaan van een marktwaarde van USD 16.000 per bitcoin, zien we dat de totale waarde van de in omloop zijnde bitcoins minder dan een tiende van 1% van de totale waarde van wereldwijd uitgegeven aandelen en obligaties bedraagt. Desondanks kreeg de sterke stijging van de marktwaarde van bitcoins in de afgelopen weken en maanden gigantisch veel media-aandacht.

Wat kunnen beleggers uit al die media-aandacht afleiden? Zou de bitcoin een plek moeten krijgen in elke gespreide portefeuille? En zo ja, welke dan? De koers van de bitcoin steeg de afgelopen tijd sterk, maar dat ligt alweer achter ons. Wat kunnen we verwachten van zijn toekomstige waarde?
U kunt deze vragen op verschillende manieren benaderen. Kijk om te beginnen naar de rol die
aandelen, obligaties en cash in uw portefeuille spelen.

VERWACHTE RENDEMENTEN

Bedrijven zoeken vaak naar externe kapitaalbronnen voor het fnancieren van projecten waarvan ze denken dat deze in de toekomst winstgevend zullen zijn. Als een bedrijf aandelen uitgeeft, biedt het beleggers daarmee een vordering op zijn toekomstige winst. Als een bedrijf obligaties uitgeeft, biedt het beleggers een belofte op toekomstige cashflows, inclusief de terugbetaling van de hoofdsom wanneer de obligatielening vervalt. De prijs van een aandeel of obligatie weerspiegelt het verwachte rendement van beleggers wanneer zij vandaag hun cash inzetten in ruil voor een onzeker, maar naar verwachting hoger bedrag in de toekomst. Deze effecten spelen een belangrijke rol in een portefeuille. Ze bieden een positief verwacht rendement door beleggers te laten delen in de toekomstige winst die bedrijven wereldwijd zullen maken. Door vandaag te beleggen in aandelen en obligaties, verwacht u dat uw vermogen zal groeien en dat u morgen meer kunt besteden.

Staatsobligaties bieden vaak meer zekerheid dat uw investering zal worden terugbetaald dan bedrijfsobligaties. Naast de positieve verwachte rendementen, is een andere reden om staatsobligaties aan te houden dus om de onzekerheid van toekomstige cashflows te verminderen. Aan de inflatie gekoppelde staatsobligaties verminderen bovendien de onzekerheid over uw voor inflatie gecorrigeerde vermogen in de toekomst. Het aanhouden van cash biedt geen uitzicht op toekomstige cashflows. De euro die vandaag in uw portemonnee zit, geeft u geen recht op meer euro’s in de toekomst. Hetzelfde geldt voor het aanhouden van andere fiat-valuta en voor het aanhouden van bitcoins in een digitale portemonnee. We mogen dus geen positief rendement verwachten van het aanhouden van cash in een of meer valuta’s, tenzij we kunnen voorspellen wanneer de ene valuta ten opzichte van de andere zal stijgen of dalen.

De wetenschappelijke literatuur heeft overtuigend aangetoond dat valutaschommelingen op korte termijn onvoorspelbaar zijn. Wat betekent dat er geen betrouwbare en systematische manier is om een positief rendement te behalen door uitsluitend cash, in welke valuta dan ook, aan te houden. Dus waarom zouden beleggers cash in een of meer valuta moeten aanhouden? Een reden is dat cash kan worden gebruikt als reserve voor het betalen van verwachte kortetermijnuitgaven in de betreffende valuta. Op grond daarvan zou u kunnen zeggen dat het aanhouden van bitcoins hetzelfde is als het aanhouden van cash voor het betalen van goederen en diensten. Maar de meeste goederen en diensten zijn niet geprijsd in bitcoins.

De wisselkoersen tussen bitcoins en traditionele valuta’s zijn altijd zeer volatiel geweest. Die volatiliteit impliceert dat u zelfs op korte termijn niet weet hoeveel goederen en diensten u in de toekomst met uw bitcoins kunt kopen. Deze onzekerheid, evenals de mogelijk hoge transactiekosten om bitcoins in te wisselen voor een bruikbare valuta, suggereert dat de cryptocurrency momenteel niet voldoet als reservemiddel voor uitgaven die u op korte termijn verwacht te doen. Natuurlijk kan dat in de toekomst veranderen als het betalen met bitcoins voor alle goederen en diensten gangbaar wordt. Maar als de bitcoin momenteel geen praktische vervanger van cash is, kunnen we dan verwachten dat de waarde ervan toeneemt?

IS DE BITCOIN EEN GOEDE VERVANGER VAN GELD?

Bitcoin wordt gezien als de toekomstige vervanger van ons huidige geld. Ondanks dat we allemaal weten wat geld betekent is het lastig om een duidelijke definitie te geven. Laten er daarom kijken naar de drie functies van geld en of de bitcoin deze functies biedt.

Geld is een erkend ruilmiddel Met geld kunnen we alles kopen en verkopen. Ik verkoop bijvoorbeeld mijn fiets en met de opbrengst kan ik gelijk iets anders kopen. Bitcoin past in deze definitie. Ik verkoop iets en ontvang bitcoins. Met deze bitcoins kan ik iets anders kopen. Het probleem is dat bitcoin geen goed ruilmiddel is. Het is erg lastig om bitcoins in de praktijk te gebruiken. Het grootste probleem van de bitcoin is dat het tijd kost voordat een transactie in bitcoins is doorgevoerd. Waar een huidige betaling nagenoeg direct is verwerkt kan een bitcoin transactie vele minuten duren. Dit maakt de bitcoin voor deze functie ongeschikt.

Geld moet over een bepaalde constante waarde beschikken. Als je bijvoorbeeld een brood koopt, dan vertaal je de prijs van brood naar de prijs in euro’s. het is belangrijk dat iedereen dezelfde waarde bepaling hanteert. Bitcoin is nog nauwelijks algemeen aanvaard om de waarde te bepalen van een dienst of product. Maar zelfs al zou dit gebeuren, dan lopen we tegen een ander probleem om en dat is de enorme volatiliteit van de waarde van de bitcoin. Als ik de waarde van een brood uitdruk in bitcoins, dan is de kans groot dat de waarde bijna direct is veranderd. Het hoeft geen betoog dat dit erg onwenselijk is.

De functie van geld waar liefhebbers van de bitcoin erg enthousiast over zijn heeft betrekking op het behoud van waarde. Geld houdt zijn waarde. Zo zal een vijf euro biljet over tien jaar nog steeds vijf euro waard zijn. Vijf bitcoins zal over tien jaar nog steeds vijf bitcoins waard zijn. Normaal fiatgeld heeft echter maken met inflatie. Dit wordt veroorzaakt door het gegeven dat er steeds meer fiatgeld wereldwijd bijkomt. Bij bitcoins is dit niet aan de orde omdat er een grens is aan het maximale aantal bitcoins dat kan worden uitgegeven. De verwachting is dan ook dat de waarde van een bitcoin gelijke tred houdt met de economische ontwikkeling.

Als we de functies van geld loslaten op de bitcoin dan moeten we concluderen dat de eigenschappen van de bitcoin niet voldoen om de rol van fiatgeld over te kunnen nemen.

VRAAG EN AANBOD

De koers van de bitcoin wordt bepaald door vraag en aanbod. Hoewel het aanbod van bitcoins langzaam toeneemt, kan de voorraad een bovengrens bereiken. Dat zou kunnen betekenen dat het aanbod in de toekomst beperkt zal zijn. Het toekomstige aanbod van cryptocurrencies zou echter ook een hele andere wending kunnen nemen. Er worden nieuwe valuta’s ontwikkeld en technologische innovatie zorgt ervoor dat cryptocurrencies elkaar gemakkelijk kunnen vervangen. Dat impliceert dat de toekomstige voorraad onbeperkt zou kunnen zijn.

Wat de toekomstige vraag naar bitcoins betreft is de waarschijnlijkheid dat het een fiasco wordt (geen toekomstige vraag) groter dan nul en is ook de kans dat de valuta op grote schaal zal worden gebruikt (grote toekomstige vraag) groter dan nul.

De onzekerheid wordt verder vergroot door de wetgeving in de toekomst. Hoewel de recente aandacht in de media ervoor gezorgd heeft dat bitcoins nu ook bekend zijn bij het grote publiek, worden ze door de meeste financiële instellingen nog steeds niet gebruikt. Ook toezichthouders bekijken de bitcoin kritisch. In 2014 waarschuwde de Amerikaanse Securities and Exchange Commission beleggers bijvoorbeeld dat elke nieuwe belegging die spannend en vernieuwend lijkt, mogelijk fraude en valse beloften van een hoog beleggingsrendement in de hand werkt. Andere instellingen, zoals de AFM, gaven vergelijkbare waarschuwingen af. Het is niet duidelijk welke invloed toekomstige wetten en voorschriften in de toekomst zullen hebben op de vraag naar en het aanbod van bitcoins (of zelfs het bestaan ervan).

Deze onzekerheid is kenmerkend voor nieuwe beleggingsinstrumenten. Al deze factoren wijzen erop dat er veel onzekerheid heerst over de toekomstige vraag en het aanbod. Maar de kans dat de vraag of het aanbod in de toekomst hoog of laag zal zijn, is nu al verrekend in de huidige koers van de bitcoin. De koers is redelijk aangezien beleggers bereid zijn de munt tegen die prijs te verhandelen. De ene belegger heeft ten opzichte van de andere geen oneerlijk voordeel als het erom gaat te bepalen of de werkelijke waarschijnlijkheid van de toekomstige vraag afwijkt van hetgeen de huidige bitcoinkoers weergeeft.

WAT KUNT U VERWACHTEN?

Kunnen we verwachten dat de waarde van bitcoins zal toenemen? Misschien. Maar net als met traditionele valuta’s is er geen betrouwbare manier om te voorspellen in welke mate en wanneer die stijging zich zal voordoen. We weten echter dat we niet kunnen verwachten dat we in de toekomst meer bitcoins zullen ontvangen voor iedere bitcoin die we vandaag aanhouden. Ze geven de houders geen recht op een verwachte cashflow van toekomstige bitcoins noch op de toekomstige winst van bedrijven.

Wij ontkennen daarmee echter niet de fantastische mogelijkheden van de onderliggende blockchaintechnologie waarmee bitcoins verhandeld worden. Die technologie bestaat uit een open, gedistribueerd grootboek waarin transacties effciënt, controleerbaar en permanent geregistreerd worden. Dit heft noemenswaardige gevolgen voor de bankensector en andere bedrijfstakken, hoewel deze mogelijk pas over een aantal jaar zichtbaar zullen worden.

Wat het samenstellen van een portefeuille betreft, kunt u het best beginnen met het vaststellen van uw doelstellingen. Deze aanpak, gecombineerd met een goed begrip van de kenmerken van elke beleggingscategorie, biedt een prima kader om te beslissen welke effecten een plaats in de portefeuille verdienen. Het gewicht dat effecten die aan alle eisen voldoen in de schaal leggen op de totale markt voor beleggingsinstrumenten, vormt de basis voor de beslissing welk deel van de portefeuille in dat effect belegd moet worden. In tegenstelling tot aandelen of bedrijfsobligaties is het niet duidelijk of bitcoins beleggers positieve verwachte rendementen bieden.

In tegenstelling tot staatsobligaties bieden ze geen duidelijkheid over toekomstig vermogen. En in tegenstelling tot het aanhouden van cash in fiat-valuta’s zijn ze geen middel om uiteenlopende uitgaven op korte termijn te kunnen plannen. Omdat de bitcoin niet bijdraagt aan het behalen van deze beleggingsdoelstellingen, zijn wij van mening dat er voor deze cryptocurrencie geen plaats is in een portefeuille die gericht is op het behalen van een of meer van dergelijke doelstellingen.

Als u echter een andere doelstelling nastreeft, en u ervan overtuigd bent dat de bitcoin geschikt is om dat doel te verwezenlijken, denk dan aan de laatste vraag uit ons kader voor vermogensallocatie: Welk percentage van alle in aanmerking komende beleggingen vertegenwoordigt de waarde van alle bitcoins? In vergelijking met wereldwijde aandelen, obligaties en traditionele valuta’s is hun marktwaarde miniem. Dus als een belegger besluit dat bitcoins een goede belegging zijn, dan zou hun gewicht in een goed gespreide portefeuille naar onze mening over het algemeen ook miniem moeten zijn.
Dat de bitcoin door sommigen wordt beschreven als een paradigmaverschuiving in de financiële markten, betekent niet dat beleggers ze overhaast in hun portefeuille moeten opnemen.

Als u stilstaat bij de meest recente artikelen over bitcoins, vergeet dan niet dat beleggers al decennialang hun doelstellingen bereiken dankzij een doelgerichte aanpak op basis van aandelen, obligaties en traditionele valuta’s, naast redelijke en goed onderbouwde verwachte rendementen.

Bronnen

Bron: Bitcoin.org.
Per 14 december 2017. Bron: Coinmarketcap.com.
Een valuta die door een overheid als wettig betaalmiddel wordt verklaard.
‘Mining’ is in feite het valideren en vastleggen van de betalingen die in het bitcoin netwerk plaatsvinden.
Volgens Bloomberg overschreed op 7 december 2017 aan het einde van de dag de prijs van een bitcoin voor het eerst de grens van USD 16.000

Dominicanenlaan 2 • 2408 KH Alphen aan den Rijn •  info@devriesinvestmentservices.nl